Akkuyu’nun Künyesi

Akkuyu’yu tartışmadan önce ne olduğunu net koymak gerekiyor. Aşağıdaki künye, santralın tanımlandığı resmî belgelerden — NDK, EPDK ve hükümetler arası anlaşmadan — derlenmiştir; yani santralın yoruma kapalı kayıt altındaki teknik ve yasal verisidir.

Proje Akkuyu Nükleer Enerji Santralı (Akkuyu NES)

İşletici Akkuyu Nükleer A.Ş. — Rus sermayeli, Türkiye kanunlarına tabi

Model Yap-Sahip Ol-İşlet (BOO); dünyada bu modelle kurulan ilk nükleer santral

Reaktör VVER-1200 — 3+ nesil basınçlı su reaktörü

Kurulu güç 4 ünite × 1.200 MW = 4.800 MWe

Tasarım ömrü 60 yıl (+20 yıl uzatma potansiyeli)

Saha Mersin, Gülnar, Büyükeceli — Akdeniz kıyısı (Mersin’in ~140 km batısı)

Soğutma Deniz suyu (Akdeniz)

Yakıt Zenginleştirilmiş uranyum, Rusya’dan tedarik — Türkiye’nin kendi yakıt çevrimi yok

Düzenleyici Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) — 2018’de kuruldu, 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanunu

EPDK üretim lisansı 49 yıl (15.06.2017)

Lisans durumu 1. ünite işletme lisansı başvurusu (27.12.2024)

2. ünite işletmeye alma çalışmalarını yapma lisansı (NDK, 18.03.2026)

Şebeke rolü Baz yük santralı, yıllık ~8.000 saat (8760x0.92= 8059 saat resmi rakamdır. Son Akkuyu Nükleer A.Ş. beyanı 10 milyar kWh yıl, yani 1141.5 MW net, yani %95.13 kapasite faktörü demektir)

Öngörülen pay EPDK: elektrik talebinin ~%6-7’si

Künyeyi biraz açalım. Reaktör tarafında, Akkuyu’ya kurulacak VVER-1200 reaktörleri, işletimdeki VVER-1000 tipi reaktörlerin işletme ömrü, gücü, termal verimi ve güvenlik sistemleri artırılmış modelleridir; tasarımda kontrol çubukları, aktif ve pasif acil durum kor soğutma sistemleri, pasif artık ısı çekme sistemi ve kor tutucu gibi güvenlik sistemleri yer almaktadır. Düzenleyici tarafında ise Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) bünyesindeki düzenleyici kontrol faaliyetlerinin bağımsız bir kuruma devredilmesi ihtiyacıyla 2018’de 702 sayılı KHK ile Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) kurulmuştur. Santrala ait lisanslama hâlâ tamamlanmış değildir: 1. ünite için işletme lisansı başvurusu 27 Aralık 2024’te yapılmış; 2. ünite için ise NDK’nın 18 Mart 2026 tarihli kararıyla işletmeye alma çalışmalarını yapmak için izin verilmiştir.

Akkuyu resmî olarak bir baz yük santralı olarak tanımlanmaktadır: yıllık 8.000 saatlik çalışma süresiyle sürekli ve düzenli kapasite sunması planlanmaktadır. Burada mesele, baz yük olmanın kendisidir. Baz yük santralı esnek değildir — üretimini talebe göre hızlı kısıp açamaz. 4.800 MW’lık esnek olmayan bir bloku sisteme eklemek, yenilenebilir kaynaklı elektrik üretiminin (değişken ama esnek) ağırlık kazandığı bir şebekede uyum sorunları doğurur. Nitekim 2010’da “karanlıkta kalırız” korkusuyla gerekçelendirilen santral, bugün mevcut arz fazlasının konuşulduğu bir tabloda devreye girmektedir.