YAZILI BASINDA ODAMIZ  - 21.06.2005

 
Petrol Psikolojik Sınıra Dayandı
Petrol 60 Dolara ulaştı

Dünya petrol üretiminin yüzde 40'kını gerçekleştiren OPEC'in geçen hafta günlük petrol
üretimini 500 bin varil arttırarak 28 milyon varile çıkarmasına karşılık, arzın
talebi karşılamayacağı endişesiyle petrol fiyatları psikolojik sınır olarak
kabul edilen 60 dolara çıktı.

 

Uzmanlar, psikolojik sınırın geçilmesiyle kısa vadede 62 doların görülebileceğini öngörüyorlar. Orta vadede ise petrolün 50 doların altına inilmeyeceği görüşü hakim. Bu aradan, petrol fiyatlarının rekor seviyeye çıkması dünya borsalarını da olumsuz etkiledi.

Dünya genelindeki rafinerilerde yapılan üretimin yetersiz kalacağı beklentisiyle uluslararası borsalarda petrol fiyatları yeni haftaya rekorla başladı. Ağustos ayı vadeli Amerikan hafif petrolünün varili 59.64 dolara çıkarak rekor kırarken, Bent petrolü de 58 doları aştı. Uzmanlar, petrol fiyatlarında 60 dolarlık psikolojik sınır geçileceğini, yükselişin devam edeceğin öngörüyorlar. Uzmanlar, psikolojik sınırın geçilmesiyle kısa vadede 62 doların görülebileceğini öngörüyorlar. Orta vadede ise petrolün 50 doların altında inilmeyeceği görüşü hakim.

Nijerya'daki şiddet fiyatları körükledi

Nijerya'da geçen hafta 2'si Alman 6 petrol çalışanını öldürülmesinin ardından oluşan güvenlik endişeleri ABD hafif petrolündeki çıkışı körükledi. Afrika'nın en büyük ve dünyanın sekizinci büyük üreticisi Nijerya'daki olaylardan sonra ABD, İngiltere ve Almanya'nın yabancı İslamcı militanlardan gelen tehditler nedeniyle ülkenin en büyük kenti olan Lagos'taki konsolosluklarını kapatmaları, üreticilerin petrol ihracatlarına dair tedirginliği yeniden su yüzüne çıkardı. Nijerya, ABD’nin ham petrol ithalatının yaklaşık yüzde 10'oluk bir bölümünü karşılıyor.

Rafinerilerde Sıkıntı

Analistler ABD'nin rantların yükselişinde etkili olan diğer faktörleri, dünyadaki mevcut rafineri kapasitesinin yılın ikinci yarısındaki benzin ve motorin talebini karışmakta yetersiz kalcığı korkusu ile OPEC'in son toplantısında beklentileri karşılayacak bir adımın atılamaması olarak sıralıyor. Petrol uzmanları, Petrol piyasası, herhangi bir dönemde talebe yetişip yetişemeyeceğine dair sürekli bir sınava tabi tutuluyor. Arz dar ve talep de hala büyüyor diyor.

Diğer yandan, dünyanın dördüncü büyük petrol üreticisi olan İran'da muhafazakar Mahmud Ahmedinecad, cuma günkü cumhurbaşkanlığı seçimlerinde pragmatik lider ve eski Cumhurbaşkanı Ekber Haşimi Rafsancani karşısında sürpriz şekilde güçlü bir sonu elde etti. Bu ülkedeki siyasi gelişmeler de petrol yatırımcısı tarafından yakından izleniyor.

Talebin güçlü olduğu bir dönemde Abid'de stokların ortalamanın altında kalması, rafineriler yılık ikinci yarısında güçlü taleple baş etme gücüne dair kaygıları arttırdı. Spekülatif fonların dünyadaki güçlü ekonomik büyümenin özellikle beklenmedik bir kesinti olması halinde arzı zorlayacağı öngörüsüyle hareket etmeleri fiyatların ocak ayından bu yana yüzde 36 yükselmesine yol açtı.

Petrol Şirketlerinin hisseleri yükseldi

Bu arada, petrol fiyatlarının rekor seviyeye çıkması petrol şirketlerine yarda.ı fiyatların yükselmesinin şirketin karlılığını arttıracağı beklentisiyle petrol üreticilerinin hisseleri değer kazandı. Dünyanın en büyük üreticilerinden British Petroleum'un hisselerin dün Londra Borsa'sında yüzde 0.9 yükselirken, İngiliz-Hollanda ortaklığındaki Shell'in hisseleri yüzde 0.5, BG'nin kağıtları da yüzde 0.8 arttı. Aralarında British Airways'in bulunduğu havayolu şirketlerinin hisseleri ise, yakıt masraflarının artacağı endişesiyle düştü.

Küresel ekenomiye tehdit

Uzmanlar, petrol fiyatlarının reel olarak 1980 ve '70'lerin altında olduğunu hatırlıyor ancak fiyatların 60 doları aşmasının ekonomik için çidi bir sıkıntı doğuracağı uyarısında bulunuyor.

Uzmanlar, bunun tüketci üzerindeki en olumsuz etkisinin benzin fiyatlarındak artış olacağını belirtiyorlar. Petroldeki artış, şirketlerin maliyetlerinin artmasına ve karlılıklarının azalmasına yol açacık. Bu nedenle bazı şirketlerin maliyetlerini aşağı çekmek için işçi çıkarabileceğinib belirtiyor. İşten çıkarmaların artması da tüketici talebini sekteye uğratabilir. Havayolu gibi pek çok şirketin de fiyat artışını tüketiciye yansıtması bekleniyor.

Petrol fiyatlarının bu denli yüksek bir seviyeye ulaşmış olması, küresel ekonomi için de tehdit oluşturuyor. Özellikle petrol ithalatçısı ülkelerin bu durumda büyük bir zarar göreceği tahmin ediliyor.