TELEFERİK, TELESİYEJ, TELESKİ GİBİ KABLOLU TAŞIMA SİSTEMLERİNİN GÜVENLİ KULLANIMI İÇİN RUHSATLANDIRILMASI VE PERİYODİK MUAYENESİ EKSİKSİZ OLARAK YAPILMALIDIR!
Son yıllarda ülkemizde turizm, ulaşım ve rekreasyon alanlarında ulaşım amacı ile yaygın olarak kullanılan teleferik, telesiyej ve teleski gibi kablolu taşıma sistemleri; vatandaşlarımızın güvenli ve konforlu şekilde seyahat etmesini sağlayan önemli altyapılar arasında yer almaktadır. Bu sistemler özellikle turizm bölgelerinde yoğun olarak kullanılmakta, yerli ve yabancı binlerce insanın günlük yaşamında kullanılmaktadır. Ancak bu sistemlerin güvenli bir şekilde işletilebilmesi; ruhsatlandırma süreçlerinin eksiksiz tamamlanmasına, düzenli bakım yapılmasına ve zorunlu periyodik kontrollerin titizlikle gerçekleştirilmesine bağlıdır.
Kablolu taşıma tesisleri, doğası gereği yüksek risk potansiyeline sahip mekanik ve elektromekanik bileşenlerden oluşmaktadır. Yüksek hat açıklıkları, sürekli hareket halinde olan taşıyıcı halatlar, karmaşık tahrik ve fren sistemleri ile insan taşımaya yönelik tasarlanmış olmaları, bu tesisleri diğer iş ekipmanlarından daha kritik bir konuma getirmektedir. Bu nedenle söz konusu tesislerin kurulumu ve işletmeye alınması sürecinde ruhsatlandırma işlemleri hayati önem taşımaktadır. İlgili mevzuatlar çerçevesinde bu tesislerin projelendirilmesi, ulusal ve uluslararası standartlara uygunluğunun sağlanması, test ve kabul süreçlerinin tamamlanması zorunludur. Bu süreçler tamamlanmadan herhangi bir kablolu taşıma tesisinin işletmeye alınması, mevzuata aykırı olmasının yanında ciddi güvenlik riskleri doğurabilecek bir durumdur.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından bu konuda yayımlanan düzenlemeler doğrultusunda kablolu taşıma tesislerinin ruhsat aşamasındaki teknik denetim, kontrol ve uygunluk değerlendirmesi için 23 Temmuz 2009 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ ile TMMOB Makina Mühendisleri Odası ve TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası yetkilendirilmiştir. Böylelikle ruhsat aşamasındaki teknik denetimin uzman kişiler eliyle yürütülmesi ve kamusal denetim mekanizmasının güçlendirilmesine önemli katkı sağlanmıştır. Bu yetkilendirme, yalnızca teknik yeterliliğin sağlanması açısından değil, aynı zamanda bağımsız ve tarafsız denetim anlayışının yerleşmesi açısından da büyük önem arz etmektedir.
25 Nisan 2013 tarihinde yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ile de insan taşımak için tasarlanan kablolu taşıma sistemlerinin Periyodik Muayeneleri açık bir şekilde zorunlu hale getirilmiştir. Bu yönetmelik kapsamında söz konusu tesislerin en az yılda bir defa kontrol edilmesi, işletmeciler açısından yasal bir yükümlülük olarak tanımlanmıştır.
01.01.2027 tarihi itibarıyla da akreditasyon zorunluluğu kapsamına girilecek olması nedeniyle bu tesislerin periyodik muayene süreçlerinin daha da standartlaştırılması ve uluslararası kabul gören kriterlere uygun hale getirilmesi açısından önemli bir aşamaya geçilmiş olunacaktır.
Periyodik Muayeneler; taşıyıcı halatlar, direkler ve bağlantı elemanları, mekanik aksamlar, tahrik ve fren sistemleri, elektrik ve otomasyon altyapısı ile yolcu güvenliğini doğrudan etkileyen tüm unsurların detaylı şekilde incelenmesini kapsamaktadır. Bu kontroller ile sistemin güvenli çalışmasını engelleyebilecek en küçük bir kusur dahi tespit edilerek gerekli önlemlerin alınması sağlanmaktadır. Dolayısıyla Periyodik Muayeneler yalnızca mevzuat gereği değil can güvenliği açısından bir zorunluluktur. Ancak sahadan elde edilen bulgular ve gözlemler, bazı işletmelerde bu zorunlu Periyodik Muayenelerin zamanında yaptırılmadığını, hatta kimi durumlarda yeterince önemsenmediğini açıkça ortaya koymaktadır. Periyodik Muayene süreçlerinin “maliyet unsuru” olarak görülmesi ya da “operasyonel süreçleri aksattığı” düşüncesiyle ertelenmesi, kabul edilebilir bir yaklaşım değildir. Bu tür ihmal ve yaklaşımlar, sistemin bütünlüğünü riske atmakta ve telafisi mümkün olmayan kazalara zemin hazırlamaktadır. Geçmişte hem ülkemizde hem de dünyada yaşanan kazalar, denetim ve bakım süreçlerinin ihmal edilmesinin ne denli ağır sonuçlar doğurabileceğini açıkça göstermektedir.
Kamusal güvenliğin sağlanması adına ruhsatlandırma, işletme, bakım, denetim ve periyodik kontrol süreçlerinin bir bütün olarak ele alınması gerekmektedir. Bu süreçlerin yalnızca belge temin etmeye yönelik bir formalite olarak görülmesi, sistem güvenliği için doğrudan tehdittir. Söz konusu gerekliliklerin insan ve toplum hayatını ve güvenliğini doğrudan etkileyen hayati zorunluluk olduğu bilinciyle yerine getirilmesi gerekmektedir. İşletmeci kuruluşların sorumluluklarının farkında olarak hareket etmesi, gerekli bakım ve kontrol faaliyetlerini zamanında gerçekleştirmesi ve mevzuata eksiksiz uyum sağlaması büyük önem taşımaktadır.
Öte yandan, yetkili kurum ve kuruluşların denetim faaliyetlerini etkin bir şekilde sürdürmesi, uygunsuzluk tespit edilen durumlarda gerekli yaptırımların kararlılıkla uygulanması da sistemin güvenliği açısından kritik rol oynamaktadır. Denetim mekanizmasının sürekliliği ve caydırıcılığı, ihmallerin önüne geçilmesinde en önemli unsurlardan biridir. Bu bağlamda ilgili tüm tarafların koordinasyon içinde hareket etmesi gerekmektedir.
Ayrıca kablolu taşıma tesislerine ilişkin ruhsatlandırma, işletme, bakım, denetim ve periyodik kontrol süreçleri şeffaf ve izlenebilir olmalıdır. Yapılan bakım ve kontrollerin kayıt altına alınması, raporlanması ve gerektiğinde kamu ile paylaşılması; hem hesap verebilirliği artıracak hem de güvenlik kültürünün yaygınlaşmasına katkı sağlayacaktır. Denetim kamusal bir görevdir, piyasanın insafına bırakılamaz.
Sonuç olarak; tüm ekipmanlarda olduğu gibi kamu güvenliğini doğrudan ilgilendiren teleferik, telesiyej ve teleski gibi kablolu taşıma sistemlerinde ruhsatlandırma, periyodik kontrol ve kamusal denetim mekanizmalarının etkin ve eksiksiz bir şekilde uygulanması, hem kullanıcı güvenliği hem de ekipmanların sağlığı açısından vazgeçilmezdir. Bu kapsamda ilgili Odalar olarak üzerimize düşen tüm görevlere hazır olduğumuzu belirtiyor; tüm ilgili kurum ve kuruluşları, işletmecileri ve yetkililerini; mevzuata uygun hareket etmeye, denetim süreçlerini aksatmamaya ve kamu güvenliğini her şeyin üzerinde tutmaya davet ediyoruz.
TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI YÖNETİM KURULU
TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI YÖNETİM KURULU
21.10.2026
