BASINDAN SEÇTİKLERİMİZ  - 04.03.2016

Türkiye‘de kişiler, 1 megawata kadar olan elektriği lisans almadan güneş, rüzgâr ve sudan üretip kendi kullanabilme ve fazlasını 10 yıl süreyle devlete satma hakkına sahip. Ancak lisanssız üretim için bazı büyük holdinglerle eski bürokratlar, dağıtım şirketlerinin verdiği bağlantı izinlerini kapattı. ‘Çantacı‘ tabir edilen bu kişiler paravan şirketler üzerinden aldığı onaylı projeleri 1-2 milyon liraya piyasaya satıyor veya kiralıyor.

Vatandaşın kendi Elektrik ihtiyacını karşılamak; güneş, rüzgâr, su gibi yerli enerji kaynaklarını ekonomiye kazandırmak ve enerjide dışa bağımlılığı azaltmak için lisanssız elektrik üretimi uygulaması başlatıldı. Buna göre vatandaşlar kurulu gücü 1 megawatı geçmeyen elektrik üretim tesisi kurabiliyor. Ayrıca fazla üretilen elektrik 10 yıl süre ile devlete satılacak. Tesis kurmak için sadece dağıtım şirketlerinden bağlantı ve TEDAŞ‘tan da proje onayı alınması gerekiyor. Ancak sektör kaynaklarından alınan bilgilere göre lisanssız üretim için bazı büyük holdinglerle eski bürokratlar dağıtım şirketlerinin verdiği bağlantı izinlerini kapattı. Bir diğer ifadeyle vurguncular, vatandaşın lisanssız üreteceği elektriğe de göz dikti. İddialar bununla da sınırlı değil. ‘Çantacı‘ diye tabir edilen bu kişiler paravan şirketler üzerinden aldığı onaylı projeleri 1-2 milyon lira civarı bedelle piyasaya satıyor veya kiralıyor.

Lisanssız elektrik üretimi denetimlerinden sorumlu TEDAŞ konuyla ilgili soruları cevapsız bıraktı. Sektör kaynakları ise, "Lisanssız üretimde çantacılık bitirilmeli. Bağlantı-proje onay süreci hızlandırılmalı ve bu onayların belli ellerde-şirketlerde toplanması önlenmeli. Bunun için mevzuat çalışması yapılıyor. Fakat önemli olan eski-yeni çantacı tabir edilen, haksız kazanç sağlayanlar kişi ve şirketlerin önünü kesmektedir." diyor ve çıkacak mevzuatın geçmişe yönelik haksızlıkları da ortadan kaldırması gerektiğine vurgu yapıyor.

Lisanssız elektrik üretimi için toplam 12 bin 363 başvuru yapıldı. Lisanssız Elektrik Üretim Derneği (Lİ-DER) verilerine göre (Ekim 2015 itibarıyla), 21 elektrik dağıtım (EDAŞ) bölgesine yapılan başvuruların 5 bin 77 adedi olumlu bulunurken, 4 bin 118 adedi için olumsuz karar çıktı. 3 bin 168 başvuru da inceleme aşamasında. Olumlu başvuruların dağılımında ise 4 bin 519 adet ile güneş ilk sırada (2,7 milyon kW kurulu güç). Rüzgâr 391 başvuru ile ikinci (238,1 bin kW) ve Kojen 38 başvuru ile (64,3 bin kW) üçüncü sırada yer aldı. Ayrıca biyokütle de 39 (6,8 bin kW), hibritte (RES, GES) 6 başvuru (1,8 bin kW) ve hidroda da 85 adet (26,2 bin kW) başvuru söz konusu. Lisanssız elektrik üretiminde elektrik dağıtım şirketleri belirleyici konumda.

HERKES KENDİ ELEKTRİĞİNİ ÜRETEBİLİR

Mevzuat gereği vatandaşlara kendi elektriğini üretmenin yanında fazlasını devlete satma imkanı sağlayan lisanssız (EPDK‘dan izin almadan) üretim için elektrik dağıtım şirketlerinin trafo kapasitelerinin müsait olması gerekiyor. Projenin de Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ) onayından geçmesi şart. Sektör kaynaklarının verdiği bilgilere göre bazı holdingler bünyelerindeki dağıtım şirketlerinin verdiği bağlantı onaylarını (trafo kapasiteleri) kurdukları paravan-taşeron şirketlerle kapattı. Enerji kökenli bazı eski bürokratların da elinde çok sayıda onaylı proje var. Bu nedenle de bağlantı kapasite kalmadığından vatandaşlar, kendi ihtiyacını karşılamak için üretim tesisi kuramıyor. Sektör kaynakları lisanssız üretimin önünün açılması için mutlaka proje onay-bağlantı sorununun çözülmesi gerektiği görüşünde. Aynı kaynaklar konuya açıklık getirdi: ‘Lisanssız üretimde amaç önce kendi elektriğini üretmektir; tabii güneş (GES), rüzgâr (RES), su (HES) gibi yerli kaynaklardan. Fakat, fazla üretime devlet garantisi verilmesi, lisanssız üretimi cazip hale getirdi. Burada, dağıtım sistemi bağlantısı en önemli konu. Bir de proje onay süreci var. Ama dağıtım şirketlerine başvuru olduğunda rahatlıkla kapasite doldu denebiliyor veya izin verilmeyebiliyor veya onay süreci uzatılabiliyor. Bu durumda vatandaş nasıl kendi elektriğini üretecek? Bu işin ticareti oluştu. Bunun ortadan kaldırılması gerekir‘. Öte yandan sektörü denetlemekle görevli TEDAŞ, lisanssız üretimle ilgili ‘Şirket-kişi bazında onaylanan projeler ve çantacılık tabir edilen suiistimallerin önlenmesi için alınan önlemler, aynı kişi ve şirkete en fazla kaç proje onayı verildiği‘ konusundaki soruları cevapsız bıraktı.

(Zaman; 04.03.2016)

Bağlantılar

www.zaman.com.tr/ekonomi_vatandasin-uretecegi-elektrige-de-goz-diktiler_2354880.html