YAZILI BASINDA ODAMIZ  - 23.03.2026

 
Ülkemizde uzun yıllardır özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerimizde yoğun bir şekilde olmak üzere elektrikte kayıp ve kaçak olayı tartışılıyor. TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mahir Ulutaş, Türkiye`de elektrik sisteminde yaşanan kayıp ve kaçak sorununa ilişkin kapsamlı bir değerlendirme yaptı. İletim hatlarında kayıpların uluslararası standartlara yakın olduğunu belirten Ulutaş, asıl sorunun dağıtım aşamasında ortaya çıktığını vurguladı. Bölgelere göre büyük farklılıklar gösteren ka yıp-kaçak oranlarının, yalnızca teknik değil; ekonomik, sosyal ve yapısal nedenlere dayandığını ifade eden Ulutaş, mevcut sistemin hem maliyetleri artırdığını hem de hizmet kalitesini düşürdüğünü söyledi.
 

Elektrik Mühendisleri Odası Başkanı Mahir Ulutaş‘a göre Türkiye‘de elektrik sistemindeki kayıp-kaçak sorunu teknik sınırları aşarak ekonomik, sosyal ve yapısal bir krize dönüşmüş durumda. İletimde oranlar kabul edilebilir seviyedeyken, dağıtımda ciddi bölgesel farklılıklar ve denetim eksiklikleri dikkat çekiyor. 

Ülkemizde uzun yıllardır özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerimizde yoğun bir şekilde olmak üzere elektrikte kayıp ve kaçak olayı tartışılıyor. TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mahir Ulutaş, Türkiye‘de elektrik sisteminde yaşanan kayıp ve kaçak sorununa ilişkin kapsamlı bir değerlendirme yaptı. İletim hatlarında kayıpların uluslararası standartlara yakın olduğunu belirten Ulutaş, asıl sorunun dağıtım aşamasında ortaya çıktığını vurguladı. Bölgelere göre büyük farklılıklar gösteren kayıp-kaçak oranlarının, yalnızca teknik değil; ekonomik, sosyal ve yapısal nedenlere dayandığını ifade eden Ulutaş, mevcut sistemin hem maliyetleri artırdığını hem de hizmet kalitesini düşürdüğünü söyledi. 

İLETİMDE STANDARTLARA YAKIN, DAĞITIMDA BÜYÜK FARKLAR 

Elektrik sisteminde kayıp oranlarının aşamaya göre değiştiğini belirten Ulutaş, "İletim seviyesinde kayıplar yüzde 2-2,2 civarında. Bu oran uluslararası standartlara yakın ve kabul edilebilir düzeyde." dedi. Ancak dağıtım aşamasında tablo değişiyor. Ulutaş, "Şehir içi dağıtımda bölgeler arasında ciddi farklar var. Bazı bölgelerde yüzde 4-6 seviyelerinde olan kayıp-kaçak oranı, bazı bölgelerde yüzde 2530Tara kadar çıkabiliyor." ifadelerini kullandı. Kayıp ve kaçak oranlarının ayrı ayrı açıklanmamasının önemli bir sorun olduğuna dikkat çeken Ulutaş, "Resmi verilerde kayıp ve kaçak ayrıştırılmadığı için sorunun kaynağını net olarak analiz etmek zorlaşıyor." şeklinde konuştu. 

GERÇEK ORANLAR TEKNOLOJİYLE DAHA GÖRÜNÜR HALE GELDİ 

Yeni nesil sistemlerin ölçüm kapasitesine değinen Ulutaş, "Akıllı sayaçlar ve uzaktan okuma sistemleri sayesinde üretilen ve tüketilen enerji arasındaki fark artık daha net görülebiliyor. Bu da kayıp-kaçak oranlarının gerçeğe daha yakın hesaplanmasını sağlıyor." diye konuştu. 

KAYIP-KAÇAK BEDELİ GİZLİ ŞEKİLDE FATURADA 

Kaçak kullanımın maliyetinin toplumun tamamına yayıldığını vurgulayan Ulutaş, "Her dağıtım bölgesi için hedef kayıp-kaçak oram belirleniyor. Ancak bu hedef asılsa bile ortaya çıkan maliyet, faturaların içinde tüm abonelere yansıtılıyor." dedi. Ulutaş, bu kalemin vatandaş tarafından doğrudan görülemediğine de dikkat çekerek, "Faturada ayrı bir başlık olarak görünmese bile bu bedel tahsil ediliyor." ifadelerini kullandı. 

ÖZELLEŞTİRME SONRASI DENETİM ZAYIFLADI Elektrik dağıtım şirketlerinin denetim performansını da eleştiren Ulutaş, "Yeterli denetim yapıldığını söylemek mümkün değil." dedi. Bu durumun temel nedenlerini ise şöyle sıraladı: "Özelleştirme sonrası teknik personel sayısı azaldı. Düşük ücretler nedeniyle deneyimli mühendisler sistemde kalmıyor. Sürekli bir personel sirkülasyonu var. Oysa elektrik dağıtımı ciddi deneyim gerektiren bir alan." Ulutaş, bu nedenle hem teknik arızaların hem de kaçak kullanımın yeterince denetlenemediğini vurguladı. 

ŞEBEKELERİN TEKNİK DURUMU DA SORUNLU 

Kayıp-kaçak tartışmasında teknik kayıpların da göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Ulutaş, "Kayıp dediğimiz teknik kayıplar, şebekenin durumunu gösterir. Uzun süreli kesintiler, orman yangınları ve büyük çaplı arızalar, dağıtım altyapısının sağlıklı olmadığını ortaya koyuyor." dedi. 

"KAÇAK ELEKTRİK BİR SUÇ AMA SADECE HUKUKLA ÇÖZÜLEMEZ" 

Kaçak elektrik kullanımının hukuki boyutuna değinen Ulutaş, bunun yasalarca suç olarak tanımlandığını ancak çözümün sadece cezai yaptırımlarla mümkün olmadığını vurguladı: "Bu mesele sadece polisiye tedbirlerle çözülemez. Kaçak kullanımın arkasında ekonomik ve sosyal nedenler var." Ulutaş, bazı durumlarda hukuki süreçlerin de etkisiz kaldığını belirterek, "Aboneliklerin farklı kişiler üzerine olması, vefat etmiş kişiler üzerinden yürütülen abonelikler gibi durumlar süreci zorlaştırıyor." dedi. 

HANELERDE YOKSULLUK, SANAYİDE FARKLI DİNAMİKLER 

Kaçak kullanımın nedenlerine ilişkin önemli bir ayrım yapan Ulutaş, "Hanelerde kaçak elektrik kullanımı çoğunlukla ekonomik zorunluluklardan kaynaklanıyor." dedi. Elektrik fiyatlarındaki artışa dikkat çeken Ulutaş, "Nüfusun büyük bir kısmı asgari ücret seviyesinde gelirle yaşıyor. Artan elektrik fiyatları bazı haneleri kaçak kullanıma yöneltebiliyor." diye konuştu. Sanayi tarafında ise durumun farklı olduğunu belirten Ulutaş, "Sanayide de kaçak kullanım var ancak denetimlerin artmasıyla bu oran yıllar içinde düşüyor." ifadelerini kullandı. 

"ELEKTRİK FİYATLARI RASYONEL DEĞİL" 

Türkiye‘de elektrik fiyatlarının yapısal nedenlerle arttığını belirten Ulutaş, şu değerlendirmeyi yaptı: "Elektrik üretimi büyük ölçüde doğalgaz ve kömür gibi fosil yakıtlara dayanıyor. Türkiye bu kaynaklarda dışa bağımlı. Ayrıca üretim ve dağıtımın büyük kısmı özel sektörün elinde. Bu da fiyatları yukarı çeken bir yapı oluşturuyor." Ulutaş, elektrik piyasasının işleyişine de eleştiri getirerek, "Elektrik aynı zamanda bir piyasa ve borsa üzerinden Ayarlanıyor. Bu yapı da fiyat artışını tetikliyor." dedi. 

"YATIRIM YAPILMIYOR, HİZMET KALİTESİ DÜŞÜYOR" 

Dağıtım şirketlerinin yatırım politikalarını eleştiren Ulutaş, "Özel şirketler kısa vadeli kâr öncelediği için gerekli altyapı yatırımları yapılmıyor. Şebekeler adeta kendi haline bırakılıyor." dedi. Bu durumun sonuçlarını ise şöyle özetledi: "Yazın orman yangınları, kışın uzun süreli kesintiler, yağmurda yaşanan elektrik çarpmaları... Bunlar altyapı yetersizliğinin sonuçlan." 

AKILLI ŞEBEKELER ÇÖZÜM DEĞİL 

Teknolojik çözümlerle ilgili beklentilere de değinen Ulutaş, "Akıllı şebekeler kayıp ve kaçağı daha iyi tespit etmeyi sağlar ancak sorunu ortadan kaldırmaz dedi. 

EKONOMİK MALİYET ÇOK YÜKSEK 

Kayıp-kaçak oranlarının toplam maliyetine ilişkin net bir rakam vermenin zor olduğunu belirten Ulutaş, genel tabloyu şöyle özetledi: "Dağıtım seviyesinde kayıp-kaçak oram ortalama yüzde 10 civarında. Bu da Türkiye‘de üretilen elektriğin önemli bir kısmının faturalanmadığı anlamına geliyor. Bu nedenle ekonomik maliyetin oldukça yüksek olduğu açık." 

ULUSLARARASI KARŞILAŞTIRMA: TÜRKİYE ORTALAMANIN ÜZERİNDE 

Türkiye‘nin durumunu diğer ülkelerle kıyaslayan Ulutaş, "İletim seviyesinde uluslararası standartlara yakınız. Ancak dağıtım seviyesinde kayıp-kaçak oranımız dünya ortalamasının üzerinde." dedi. Avrupa ülkelerinde bu oranların oldukça düşük olduğunu belirten Ulutaş, Türkiye‘deki dağıtım yapısının sorunlu olduğuna dikkat çekti. 

"ELEKTRİK TEMEL BİR İNSAN HAKKIDIR" 

Ulutaş, elektrik hizmetinin niteliğine ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı: "Elektrik üretimi, iletimi ve dağıtımı bir bütün olarak doğal tekel niteliğinde. Aynı zamanda temel bir insan hakkı ve kamu hizmetidir." 

ÇÖZÜM: KAMUSAL VE BÜTÜNCÜL YAPI 

Ulutaş‘a göre sorunun temelinde özelleştirme politikaları yatıyor: "Bu alanın büyük ölçüde özel sektör eliyle yürütülmesi hem fiyatları artırıyor hem de hizmet kalitesini düşürüyor. Çözüm, elektrik sisteminin kamusal bir anlayışla, bütüncül şekilde yönetilmesidir." Ulutaş, sosyal politikaların da devreye girmesi gerektiğini vurgulayarak, "Belirli bir tüketim düzeyine kadar daha düşük ya da ücretsiz elektrik sağlanması gibi uygulamalar değerlendirilmeli." dedi. Genel tabloyu özetleyen Ulutaş, "Elektrikte kayıp-kaçak meselesi sadece teknik bir sorun değil; ekonomik, sosyal ve yapısal boyutları olan çok katmanlı bir problem." ifadelerini kullandı.