YAZILI BASINDA ODAMIZ  - 01.05.2026

 
Okul baskınları sonrası çocukların sosyal medya kullanımı tartışılırken, Türkiye`de 15 yaş altına resmi yasak geldi. Biz de uzman psikolog ve oyun terapisti Ecem Uzun Adaş ile `Akıllı Telefonsuz Çocukluk Hareketi` üzerinden ebeveynlik, akran baskısı ve dijital dünyanın çocuklar üzerindeki etkilerini konuştuk.
 

15 yaş altına sosyal medya yasağı getirildi. Sosyal medya kullanımına yönelik düzenlemeleri de içeren kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu‘nda kabul edildi. Sosyal ağ sağlayıcılar, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak.

Erhan DEMİRTAŞ

Sosyal medya düzenlemelerini içeren "Sosyal Hizmetler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi", TBMM Genel Kurulu‘nda kabul edilerek yasalaştı. Kanunla Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen "içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi" hükmü yeniden düzenlendi. Kanunda yapılan değişiklikle sosyal ağ sağlayıcıların 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacağı hüküm altına alınırken, platformlara yaş doğrulama sistemleri kurma, ebeveyn denetim araçları sağlama ve çocuk kullanıcı politikalarını yeniden düzenleme yükümlülüğü getirildi. Düzenleme, sosyal medya platformlarının yanı sıra oyun platformlarına yönelik yaş derecelendirmesi, temsilci bulundurma, içerik kaldırma ve yaptırım hükümlerini de kapsıyor.

HİZMET SUNAMAYACAKLAR

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun‘da yapılan değişiklikle sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dahil gerekli tedbirler sosyal ağ sağlayıcı tarafından alınacak. Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış A hizmet sunma konusunda gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak. Bu kapsamda alınan tedbirler sosyal ağ sağlayıcının kendi internet sitesinde yayınlanacak.

EBEVEYN KONTROLÜ ZORUNLU OLDU

Düzenlemeye göre sosyal ağ sağlayıcı, açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlayacak. Bu araçlar; hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi tutulmasına ve kullanım süresinin izlenmesi ile sınırlandırılmasına ilişkin mekanizmaları içerecek. Sosyal ağ sağlayıcı ayrıca aldatıcı reklamları engelleyici tedbirleri almakla yükümlü olacak. Türkiye‘den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcıları, gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda verilen kararları en geç 1 saat içinde uygulamakla yükümlü olacak. Verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafmdan Türkiye‘de vergi mükellefi olan gerçek ve tüzel kişilerin ilgili sosyal ağ sağlayıcısına yeni reklam vermesi yasaklanacak. Bu kapsamda yeni sözleşme kurulamayacak ve buna ilişkin para transferi yapılamayacak.

BANT GENİŞLİĞİ DARALTILABİLECEK

Reklam yasağı kararının verildiği tarihten itibaren 3 ay içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Hâkim kararının uygulanmasından itibaren 30 gün içinde yükümlülüğün yine yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, internet trafiği bant genişliğinin yüzde 90 oranına kadar daraltılması için yeniden başvurabilecek.

OYUN PLATFORMLARI DA DAHİL EDİLDİ

Kanunda oyun, oyun geliştirici, oyun dağıtıcı ve oyun platformu tanımları da hüküm altına alındı. Buna göre oyun platformları usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları sunamayacak ancak derecelendirilmeyen oyunları en yüksek yaş kriterine göre derecelendirmek kaydıyla sunabilecek. Usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen içerikler çıkarılacak. Türkiye‘den günlük erişimi 100 binden fazla olan yurt dışı kaynaklı oyun platformları Türkiye‘de temsilci belirlemekle yükümlü olacak. Temsilci bilgileri BTK‘ye bildirilecek ve internet sitesinde yer alacak. Oyun platformları ayrıca ebeveyn kontrol araçları sağlayacak. Para cezaları ve bant daraltma oyun platformlarını da kapsıyor. Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde oyun platformlarına önce idari para cezası uygulanacak. İhlalin devam etmesi halinde bant genişliği önce yüzde 30, ardından yüzde 50 oranına kadar daraltılabilecek.

"ÇÖZÜM YASAK DEĞİL, DİJİTAL OKURYAZARLIK"

Düzenlemeye karşı bilişim dernekleri ile meslek odaları ortak açıklama yaptı. Alternatif Bilişim Derneği, Linux Kullanıcıları Derneği (LKD), Özgür Yazılım Derneği (ÖYD), Pardus Kullanıcıları Derneği (PKD), TMMOB Bilgisayar Mühendisleri Odası ve Elektrik Mühendisleri Odası tarafından imzalanan ortak açıklamada, düzenlemenin çocukların korunması gerekçesiyle sunulmasına karşın ifade özgürlüğü, anonimlik ve bilgiye erişim hakları açısından "ciddi kaygılara yol açtığı" belirtildi. Sosyal ağlara erişimde e-Devlet üzerinden kimlik doğrulamanın teknik riskler taşıdığı belirtilirken, "Burada asıl irdelenmesi gereken ‘yasaklamaları tek çözüm gören‘ anlayıştır" denildi.