YAZILI BASINDA ODAMIZ  - 26.06.2026

 
400 yıl boyunca Osmanlı ekonomisini mahveden kapitülasyonlar, Suudi Arabistan`la imzalanan enerji anlaşması ile geri döndü. Uzmanlar, `Suudiler kaynaklarımıza çökecek` diye konuştu.
 

Veli TOPRAK

Gazi Mustafa Kemal Atatürk‘ün 103 yıl önce Lozan Anlaşması ile kaldırılmasını sağladığı kapitülasyonlar, Suudi Arabistan‘la imzalanan enerji anlaşmasıyla geri geldi. AKP iktidarı, petrol zengini Suudilere bedelsiz arazi tahsisinden vergi muafiyetine ve 30 yıllık fiyat garantisine kadar devasa tavizler verdi. Sahte oy krizi ile gündeme gelen güneş enerjisi santrali (GES) anlaşması ile Suudilere, verilen imtiyazlar da ‘2026 model kapitülasyon‘ dedirtti. 

30 YILLIK GARANTİ 

Türkiye‘de binlerce enerji şirketi olmasına rağmen, Türkiye‘nin güneş enerjisindeki gücü Suudiler‘in 2 katı seviyesinde olmasına rağmen Sivas ve Karaman‘daki GES santallerini yerli şirketler değil, Suudiler inşa edecek. 2 milyar dolara mal olacak ve 2028‘de faaliyete geçecek santraller 2058‘de kamuya devredilecek. Üstelik Suudi Arabistan‘a Sivas ve Karaman‘da bedava arazi verilecek. Suudiler üretilen elektriği kamuya 30 yıl boyunca Euro bazlı fiyat garantisiyle  satacak. Anlaşmazlık durumunda Türk yargısı geçerli olmayacak, Londra‘ya gidilecek. Bu santrallerde üretilen elektrik için ilk 5 yılda megavatına 47.5 Euro ödeyeceğiz. Kalan 25 yılda ise Sivas‘ta 23.41 Euro, Karaman‘da 19.95 Euro ödenecek. TBMM‘de yasalaşan anlaşmayı eleştiren IYI Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez, "Bunun arkasında swap anlaşmaları mı, yoksa başka para akışları mı var, öğreneceğiz" dedi. CHP Grup Başkanvekili Murat Emir ise "Ülke kaynakları kapitülasyon gibi Suudilere veriliyor" diye konuştu. Enerji Uzmanı Önder Algedik de imzalanan anlaşmanın Suudi Arabistan‘ın Türkiye‘deki ‘her şeye çökmesini‘ sağlayabileceğini belirtti. 

İlk taviz 1535‘te verildi kaldırılması 4 asır sürdü

Kapitülasyon, Latincede ‘Capul‘ kelimesinden geliyor ve ‘Boyun eğme‘ anlamı taşıyor. Bir devletin başka devletlere tanıdığı ticari, adli ve idari ayrıcalıklar olarak tanımlamıyor. Osmanlı‘da yabancı devletlere, düşük gümrük vergisi, mevcut kanunlardan muafiyet, kendi konsolosluklarında yargılanma, mülk edinme, postane açma, gibi kolaylıklar sağlandı. Osmanlı‘da ilk kapitülasyon 1535‘te verildi. Ticaretin gelişmesi için sağlanan ayrıcalıklar zamanla aleyhe döndü. Kapitülasyonlar 1923 yılında Atatürk‘ün İsviçre‘ye giden Türk heyetine verdiği talimat ve Lozan Barış Antlaşması ile kaldırıldı. 

Petrol zengininden para almayacağız

Suudi Arabistan‘a verilen enerji kapitülasyonlarının maliyetinin 6 milyar Euro olduğu hesaplanıyor. Bu hesaplamayı yapan Elektrik Mühendisleri Odası, Türkiye‘nin elektrik piyasasında ciddi bir arz fazlası olduğunu vurgulayarak "Ülkelerin ancak zor duruma düştüğünde yapabileceği bu tip bir anlaşmaya mahkum değiliz" değerlendirmesini yaptı. İYİ Partili Turhan Çömez, ‘kapitülasyon‘ olarak nitelendirdiği anlaşmayı şu ifadelerle eleştirdi: "Petrol zengini Suudilerden ne vergi ne arsa parası alınacak, ürettikleri elektriği de 30 yıl süreyle ve Euro üzerinden ‘garantili alım‘ ile bize satacaklar ve almaya da mecbur olacağız. Özel Tüketim Vergisi yok, Katma Değer Vergisi yok, ithalata dair birçok vergi, harç, fon tamamen muaf. Suudiler, Arabistan‘dan ya da dünyanın herhangi bir yerinden işçi getirebilecek."