Şili’nin marksist devlet başkanı Salvador Allende, izlediği sosyalist politikalardan ötürü, CIA destekli Şili ordusunun yaptığı bir darbeyle 11 Eylül 1973 tarihinde devrildi ve öldürüldü. Aşağıda okuyacaklarınız, Allende’nin ordu güçleri başkanlık sarayına ulaşmadan dakikalar önce radyodan halka hitaben yaptığı son konuşmanın çevirisidir.
 

Darbeden sonra General Augusto Pinochet cunta ile iktidara geçti ve izleyen süreçte binlerce insan gözaltında kayboldu, hapis yattı, işkenceye maruz kaldı. Pinochet, işlediği insanlık suçlarından ötürü yıllar sonra mahküm oldu.
Bugün, Allende'nin ölümünün 33. yıldönümüdür.

Santiago, 11 Eylül 1973, 09:10 AM

Bu kesinlikle benim size son seslenişim olacak. Hava kuvvetleri Radyo Magellan'ın antenlerini bombaladı. Sözlerim acı değilse bile, hayalkırıklığı taşıyor. Sözlerim, yeminlerine ihanet edenlerin ahlaki yargılaması gibi alınmalı. Şili askerlerinin, kuvvet komutanlarının, kendini donanmanın başına geçiren Amiral Merino'nun, ve daha geçen gün hükümete sadakat ve bağlılığını ifade eden ve kendini Karabinenos'un lideri ilan eden general, Bay Mendoza'nın. Bu koşullar altında bana işçilere şunu söylemek düşüyor: İstifa etmeyeceğim!

Tarihi bir noktada bulunuyoruz, halkıma sadakatimi hayatımla ödeyeceğim. Ve size söylüyorum ki, binlerce ve binlerce Şili'linin bilincine serptiğimiz tohumlar, bir vuruşta yıkılmayacak kadar güçlüdür. Evet onların güçleri var, bizi tutsakları yapabilirler ama sosyal süreçlerin ilerlemesini durduramazlar, ne suç işleyerek ne de güç kullanarak. Tarih bizimdir ve halkımız tarafından yazılmaktadır.

Ulusumun işçileri!
Size her zaman sahip olduğunuz sadakat için teşekkür ediyorum, anayasaya ve yasalara saygısını her zaman koruyan ve büyük adaletin sadece temsilcisi olan bu adama gösterdiğiniz güven için de…Bu son anda, size kendimi ifade edebileceğim son şansta, bir ders çıkarmak istiyorum. Yabancı sermaye, emperyalizm, tepki ile birleşerek, ordunun aynı sosyal sınıfın kurbanı olan General Schneider ve General Araya tarafından yerleştirilen kendi öz geleneğinin dışına çıkmasına yol açtı, bugün artık bu sosyal sınıflar, yabancı bir elin kendi kârını ve önceliklerini koruması için gücü yeniden ele geçirmesini bekleyebilir.

Size sesleniyorum, topraklarımızdaki en mütevazı kadınlar, bize inanan köylüler, çocukları için endişelendiğimizi bilen anneler ! Size sesleniyorum, ulusumuzun meslek sahipleri, uluslararası arenada, kapitalist toplumun avantajlarını savunan üniversiteler tarafından çalışmaları görmezden gelinen bilim adamlarımız, size sesleniyorum.

Gençliğe sesleniyorum, şarkılar söyleyerek mutluluklarını ve ruhlarını kavgaya katan gençliğimize! Şili'nin yurttaşlarına, işçiye, köylüye, entellektüele, faşizm ülkemizde bir kaç saattir var olduğu için zulüm göreceklere sesleniyorum.

Bilesiniz ki onlar suç işlemekteler ve tarih onları yargılayacak.

Radyo Magellan'ın yayınları bir süre sonra duracak ve benim sesim sizlere ulaşamaz olacak. Bu önemli değil, çünkü onu duymaya devam edeceksiniz. Daima sizin yanınızda olacağım. En azından, ulusuna sadık olan dimdik bir adamın anısıyla, yanınızda olacağım.

İnsanlar kendisini savunmalı, ancak feda etmemelidir. İnsanlarımız gözaltına alınmaya ya da soruşturmalara karşı koymalı, ancak aşağılamaya da izin vermemeliler.

Yurdumun işçileri, Şili'ye ve yazgısına inancımı sürdürüyorum. Diğerleri, bu ihanetin kendisini bizlere kabul ettirmeye çalıştığı gri ve acı anın ötesine geçecektir. İnanmaya devam edin ki, tahmin ettiğinizden daha kısa bir sürede, özgür insanların yürüyüşünü yeniden başlatacağız ve daha iyi bir toplum inşa edeceğiz.

Yaşasın Şili! Yaşasın Şili Halkı! Yaşasın işçiler!

Bunlar benim son sözlerim ve kendimi feda etmemin bir hiç uğruna olmadığına inanıyorum, biliyorum ki bu hareketim ihanet, korkaklık ve despotluğa karşı sonsuz bir duruş olacaktır.

Allende bu konuşmadan dakikalar sonra yukarıdaki fotoğrafın çekilmesini takiben öldürülmüştür.

12 Eylül 2006