|
Uluslararası Katılımlı Yangın Sempozyumu’nda Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe ilişkin düzenlenen panelde konuşan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı temsilcisi Murat Bayram, yeni yönetmeliğin detaylarını açıkladı. Geçiş sürecinin ardından binalara “yangın muayenesi” zorunluluğu getirecek düzenlemede; engelli kaçış hollerinden kapalı otoparklardaki şarj istasyonlarına kadar birçok kuralın netleşeceği belirtildi. Yangın Güvenlik Uzmanlığıyla binalarda bir denetim modelinin hayata geçirileceği açıklandı.
Uluslararası Katılımlı Yangın Sempozyumu ve Sergisi kapsamında 18 Eylül 2026 tarihinde düzenlenen "Gelişen Teknolojiler ve Değişen İhtiyaçlar Çerçevesinde Bina Yangın Yönetmeliği" paneli, kamu ve sektör temsilcilerini bir araya getirdi. İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanı Ahmet Karaman`ın oturum başkanlığını üstlendiği panelde; Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) İzmir Şubesi‘nden Özcan Uğurlu, Makina Mühendisleri Odası (MMO) İzmir Şubesi‘nden Hakan Kocaova, Mimarlar Odası İzmir Şubesi‘nden Ayşe Banu Aydın ile birlikte Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı temsilcisi Murat Bayram konuşmacı olarak yer aldı.
"Altyapı Oluşturulmazsa Mağduriyet Yaratılır"
Panelde Mimarlar Odası İzmir Şubesi adına söz alan Ayşe Banu Aydın, yönetmelik hükümlerinin farklı yorumlanmasından kaynaklanan uygulama karmaşasına ve tasarım süreçlerindeki güçlüklere dikkat çekti. Taslak düzenlemede kat alanı bin metrekarenin üzerindeki binalar ile yapı yüksekliği 21,50 metreyi aşan yapılarda itfaiye görüşü alınmasının öngörülmesini eleştiren Aydın, itfaiye birimlerinde altyapı oluşturulmadan uygulamanın mağduriyetler yaratacağını vurguladı. Yönetmeliğin mimari tasarım boyutuyla netleştirilmesi gereken konuları aktaran Aydın, kaçış mesafelerinin ölçüm yöntemleri, çatı dubleksleri ve yapı yüksekliği hesaplarının tereddütleri ortadan kaldıracak teknik çizim ve detaylarla desteklenmesi gerektiğinin altını çizdi. Kentsel dönüşüm sürecinde yenilenen dar parsellerde ve tescilli tarihi yapılarda koruma ilkeleri ile yangın kurallarının çatışmasına işaret eden Aydın, her iki alan için alternatif mekanizmalar geliştirilmesi gerektiğini kaydetti. Aydın, mevcut binalarda alınamayan önlemler yerine gelişmiş söndürme sistemleri gibi eşdeğer güvenlik çözümlerinin getirilmesini istedi. Kısmi sprinkler sisteminin hangi yapı türleri ve kullanım senaryolarında uygulanabileceğinin netleştirilmesini isteyen Aydın, Ahşap Binaların Tasarım Yönetmeliği ile uyum sağlanmasını ve çatı GES projelerindeki yangın güvenliği esaslarının açıkça tanımlanmasını talep etti.
"Batarya Yangınları Klasik Sistemlerle Söndürülemez"
MMO İzmir Şubesi adına oturumda söz alan Hakan Kocaova ise konuşmasında mekanik tesisat güvenliğinde sahadaki tasarım, uygulama ve denetim boşluklarına odaklandı. Standartlar ve deprem koruması farklarının müelliflerle idareleri karşı karşıya getirdiğine dikkat çeken Kocaova, yeni yönetmelikte net bir öncelik sırası ve entegrasyon tarif edilmesini istedi. Merdiven ve asansör kovası basınçlandırma ile duman kontrol sistemlerinin mekanik projelerde yüzeysel kaldığını ifade eden Kocaova; Sebep-Sonuç Matrisi ile Balanslama ve Test Raporu hazırlanma zorunluluğu getirilmesini istedi. Yangın pompalarındaki teknik kriterler ve sertifikasyon karmaşasını da eleştiren Kocaova, yedekleme şartları ile sertifikasyon gereksinimlerinin netleştirilmesini talep etti. Türkiye`nin bir deprem ülkesi olduğu gerçeğini vurgulayan Kocaova; mekanik yangın borulamalarında sismik askılama, sınırlayıcılar ve esnek bağlantılar için Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkındaki Yönetmelik ile tam uyumlu tasarım kriterlerinin zorunlu tutulmasını savundu. Kapalı otoparklardaki elektrikli araçlar ve lityum-iyon batarya yangınlarının klasik sulu söndürme sistemleriyle bertaraf edilemeyeceğini ifade eden Kocaova, duman tahliye ve mekanik havalandırma tedbirlerinin yanı sıra ek önlemler alınması gerektiğini kaydetti. Mekanik yangın söndürme, duman kontrolü ve basınçlandırma projelerinin yalnızca MMO tarafından yetkilendirilen "Yangın Uzmanı Makina Mühendisleri" tarafından yapılması gerektiğine vurgu yapan Kocaova, ticari mutfaklarda UL 300 standartlı davlumbaz sistemlerinin zorunlu kılınmasını istedi.
"Yaşam Güvenliği Sistemleri" Panele EMO İzmir Şubesi adına katılan Özcan Uğurlu ise yangın güvenliğinde elektriksel tasarım, yaşam güvenliği sistemleri ve yeni teknolojilerin yarattığı risklere dikkat çekti. Yeni yönetmelikte ruhsatı alınmış, devam eden projelerin geçiş hükümlerinin şeffaf şekilde açıklanmasını isteyen Uğurlu, yangın algılama sistemlerinde TS CEN/TS 54-14 standardına yapılan atfın dedektör yerleşimiyle sınırlı kalmasını eleştirdi. Standardın 2018 revizyonunun planlama, bölgeleme, devreye alma, kabul ve belgelendirmeyi kapsamlı biçimde değiştirdiğini belirten Uğurlu, güncel standarda bağlayıcı bir atıf yapılması gerektiğini ifade etti. Kablolar ve kablo geçiş yollarındaki belirsizliklere dikkat çeken Uğurlu, yönetmelikteki "60 dakika yangına dayanım" kriterinin hangi sınıflandırma ve deney standardına göre doğrulanacağının açıkça yazılmasını istedi. Yaşam güvenliği sistemlerinde enerji sürekliliğinin hayati olduğunu vurgulayan Uğurlu; yağmurlama ve hidrant pompalarının bağımsız iki kaynaktan beslenmesi, jeneratör devreye girme süreleri, yakıt otonomileri ve UPS batarya kapasiteleri ile periyodik yük testi yükümlülüklerinin NFPA 20 ve TS EN 12845 ile uyumlu olarak yönetmelikte yer alması gerektiğini belirtti. Sistem entegrasyonu ve proje müellifliği konusundaki boşlukların sahada ciddi riskler yarattığını dile getiren Uğurlu, Sebep-Sonuç Matrisinin zorunlu kılınmasını ve kabul aşamasında senaryoların test edilmesini önerdi. Yangın algılama, acil anons, tahliye, yönlendirme ve acil durum kontrol sistemleri projelerinin elektrik mühendisi müellifliğinde hazırlanması ve mekanik disiplinle arayüzün bu matris üzerinden tek belgede kilitlenmesi gerektiğini savundu. Periyodik bakım süreçlerinin yetkinlik belgeleri, test protokolleri ve kayıt defterleriyle disipline edilmesini isteyen Uğurlu; açık alandaki monoblok trafo köşklerindeki otomatik söndürme kargaşasının giderilerek zorunluluğun bina içi trafolarla sınırlandırılmasını, acil anons sistemlerinde ise TS EN 54-16/-24 standartlarının aranmasını talep etti. Uğurlu ayrıca çatı üstü GES tesislerindeki ark ve gerilim tehlikelerine karşı itfaiyeci acil kesme şalteri zorunluluğu, kapalı otoparklardaki elektrikli araç şarj altyapısı, lityum-iyon batarya depolama alanları, veri merkezleri ve akü odalarına yönelik özelleşmiş elektriksel tedbirlerin yeni yönetmelikte yer bulması gerektiğini belirterek sözlerini tamamladı. Panelde söz alan Murat Bayram ise Cumhurbaşkanlığı incelemesinde bulunan yeni Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik taslağının getireceği yenilikleri ve hedeflenen reformları ayrıntılı ifadelerle anlattı. Konuşmasına mevzuatın arka planını özetleyerek başlayan Bayram, geçmişi 1966`ya dayanan yönetmelik sürecinde son taslak çalışmalarına 2024 yılında başladıklarını aktardı. Bu revizyon ihtiyacının hem teknolojinin getirdiği yeniliklerden hem de sektörden gelen soru ve taleplerden doğduğunu belirten Bayram; özellikle Bolu yangınının ardından mevcut denetim maddesinin işlerliğinin ciddi şekilde sorgulandığını ve sürecin bir sistematiğe bağlanması talebinin öne çıktığını söyledi. Türkiye genelinde 20 milyona yakın yapı stoku bulunduğuna dikkat çeken Bayram, üç ila beş katlı standart apartmanlardan olağanüstü taleplerde bulunmadıklarını, tahliye için tek bir merdivenin dahi yeterli görüldüğünü ancak geniş ölçekli yapılar için yeni ve uygulanabilir bir taslak hazırladıklarını dile getirdi.
"Mevzuat Çelişirse Yangın Yönetmeliği Esastır"
Sektörde sıklıkla dile getirilen mevzuat karmaşasına da açıklık getiren Bayram, normlar hiyerarşisinde Yangın Yönetmeliği`nin taşıdığı kritik role değindi. Bakanlık olarak hazırladıkları diğer düzenlemelerden farklı olarak bu yönetmeliğin doğrudan can güvenliğini ilgilendirdiğini ve Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlandığını vurgulayan Bayram, bu yönüyle belgenin adeta özel bir kanun hükmünde olduğunu ifade etti. Başka herhangi bir yönetmelikle çelişki yaşanması durumunda tereddütsüz Yangın Yönetmeliği kurallarına uyulması gerektiğini, bunun Anayasa`nın değişmez maddeleri gibi tartışmaya kapalı olduğunu belirten Bayram, çelişen mevzuatların bir yıl içinde bu kurallara uyumlu hale getirilmesinin şart olduğunu kaydetti. Türkiye`deki 20 milyon binanın birbirinin kopyası olamayacağını ve hiçbir metnin her detayı tek başına çözemeyeceğini de hatırlatan Bayram; yönetmeliğin çizdiği çerçevenin mantığını kavramanın önemine değinerek doğrudan karşılığı bulunmayan durumlarda uluslararası standartların kullanılabileceğini, ruhsat birimlerinin ise "Mevzuatı anlamadık veya bilmiyorduk" gibi gerekçelerin arkasına sığınamayacağını dile getirdi. Yaşanan büyük deprem felaketinin ardından geçici barınma alanlarının ve on binlerce metrekareye ulaşan devasa şantiyelerin yönetmelik kapsamına alınması gerektiğini gördüklerini aktaran Bayram; buna karşın çadır ve konteyner gibi acil ihtiyaç alanlarında tedarikçi kurumlara gerekli inisiyatifin tanındığını açıkladı. Benzer biçimde kendi iç güvenlik rejimleri gereği kuralları birebir uygulayamayan cezaevlerine, enerji depolama alanlarına ve nükleer tesislere yönetmeliğin ana felsefesine aykırı düşmemek şartıyla kendi özel şartnamelerini belirleme esnekliği sağlandığını anlattı. Sunumunda bir hastanenin yangın merdiveni kapısına konulmuş taşı gösteren bir fotoğrafı katılımcılarla paylaşan Bayram; en kusursuz tasarımın bile kapının kilitlenmesi veya taşla bloke edilmesiyle bir anda çöpe dönüşeceğini, işletmelerin de bu bilinci taşıması gerektiğini, aksi halde can kayıplarının hesabının doğrudan adliyede verileceğini vurguladı.
"Mevcut Yapı" Netleşecek
Yeni yönetmelikte "mevcut yapı" tanımının netleştiğini belirten Bayram, yürürlük tarihinden önce yapılmış tüm binaların mevcut yapı sayılarak 2007 yönetmeliği şartlarına tabi kalacağını, yeni kuralların eski binalara ağır geleceği gerekçesiyle bu tarihten sonraki projeleri kapsayacağını ifade etti. Tarihi yapılarda ise tespitlerin 2007 kurallarıyla kurullara sunulacağını ve kurulların vereceği kararlara herkesin saygı duyacağını aktaran Bayram; proje süreçlerindeki tıkanıklıkları aşmak amacıyla belirli büyüklükteki binalarda mimari, mekanik ve elektrik projeleri için itfaiyelerin uygun görüşünün alınmasını şart koştuklarını açıkladı. İmar Kanunu gereği ruhsat onay yetkisinin idarede olduğunu, itfaiyenin ise onay makamı değil uygun görüş bildiren taraf olacağını vurgulayan Bayram; böylece bina tamamlanıp iskân aşamasına gelindiğinde itfaiyenin eksiklik bulmasıyla doğan mağduriyetlerin önüne geçileceğini ve iskânda verilen uygunluk raporunun binanın ilk periyodik kontrol belgesi olarak kayda geçeceğini kaydetti.
Güneş Panelleri ve Elektrikli Araçlar
Gelişen teknolojilere bağlı olarak sahada karşılaştıkları yeni risklere yönelik standartları tek tek sıralayan Bayram; kaçış yollarında temel formüller korunsa da engelli bireyler için katlardaki yangın güvenlik hollerinde güvenli bekleme alanları ile doğrudan itfaiyeye sinyal ileten acil durum butonlarının zorunlu hale getirildiğini aktardı. Çatı ve cephelerdeki güneş enerjisi panellerinin gündüzleri elektrik üretmeye devam ettiğini, bu durumun suyla müdahale eden itfaiye ekipleri için ciddi bir çarpılma riski barındırdığını belirten Bayram, panellere yönelik elektriksel izolasyon önlemlerini şart koştuklarını bildirdi. Kapalı otoparklardaki elektrikli araç bataryalarının şarj sırasında veya hasar gördüğünde alev alma riskine de dikkat çeken Bayram; şarj istasyonlarının itfaiyenin en kolay ulaşabileceği zemin kat veya giriş noktalarına yakın konumlandırılacağını, ev tipi prizlerden 20-22 kW gibi yüksek güçler çekilerek hatların aşırı yüklenmesine kesinlikle göz yumulmayacağını ifade etti. Yangın anında acil durum asansörlerinin ezbere zemin kata inmesi uygulamasını terk ederek kabinleri duman ve alevden uzak en güvenli kata yönlendireceklerini belirten Bayram; bina yüksekliği 12,50 metreyi aşan konutlar dahil tüm yapılara yangın ihbar butonu, merdiven evi 21,50 metreyi yani yaklaşık 7 katı geçen binalara ise kaçış merdiveni basınçlandırması zorunluluğu getirdiklerini açıkladı. Su depolarının ezbere dev hacimlerde değil yapının yangın tehlike sınıfına göre hesaplanacağını ve 2.000 metrekare üzerindeki parsellerde hidrant sistemini mecbur tuttuklarını kaydeden Bayram, TOBB ile kurdukları Yapı Araştırma Merkezi sayesinde özellikle davlumbaz söndürme sistemleri gibi yerli yangın teçhizatlarının test ve sertifikasyon süreçlerinin artık Türkiye içinde yapılabildiğini sözlerine ekledi.
"Yangın Güvenlik Uzmanlığı Geliyor"
Türkiye`de kapsama girecek 1 ila 1,5 milyon arasındaki yapının mevcut itfaiye kadrolarıyla periyodik kontrolden geçirilmesinin fiilen imkânsız olduğunu açık yüreklilikle dile getiren Bayram, dünya örneklerinde olduğu gibi "Yangın Güvenlik Uzmanlığı" sistemini hayata geçireceklerini duyurdu. İtfaiyenin re`sen veya şikâyet üzerine yaptığı denetim ile bina sahiplerinin yaptırmakla yükümlü olduğu periyodik kontrol arasındaki farkı araç muayenesi örneğiyle açıklayan Bayram, Bakanlığın yetkilendirdiği kurumlardan eğitim alıp merkezi sınavı kazanan uzmanların sahada yetki alacağını belirtti. İşletme ruhsatı veya resmi izin aşamalarında geçerli bir yangın güvenlik raporu sunamayan hiçbir yapının işlemlerinin yürütülmeyeceğini vurgulayan Bayram; uzmanların onaylı projeler ve dijital kontrol listeleriyle yapacağı denetimlerde eksiklik tespit edilirse bina yönetimine 20 iş günü süre verileceğini, bu sürede giderilmeyen aksaklıklar içinse İmar Kanunu`nun 42. maddesi kapsamında cezai işlem uygulanacağını söyledi. Konuşmasının sonunda hazırlanan düzenlemenin takvimini paylaşan Bayram, taslağın Cumhurbaşkanlığındaki inceleme sürecinin tamamlanmasıyla Ekim-Kasım aylarında Resmî Gazete‘de yayımlanmasını beklediklerini açıkladı. Yönetmeliğin hemen ertesi gün yürürlüğe girmeyeceğini, sektöre ve idarelere intibak edebilmeleri için 1 yıllık geçiş süreci tanıyacaklarını ve bu sürede sahada yoğun bilgilendirmeler yapacaklarını belirten Bayram, Yangın Güvenlik Uzmanlığı ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği`nin ise altyapı ile uzman havuzunun olgunlaşmasının ardından en erken 2028 veya 2029 bandında devreye alınacağını belirterek sözlerini tamamladı.
|
Tanıtım
İZMİR ŞUBE
GÜNDEM - 23.09.2026
SAYI 436: YANGIN SEMPOZYUMU VE SERGİSİ
